Diễn đàn trao đổi
Nâng cao nhận thức cho đoàn viên, thanh niên Trường Đại học An ninh nhân dân về giữ gìn văn hóa Việt Nam trong tình hình hiện nay
1. Nhận thức chung về văn hóa Việt Nam
Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước [1]; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam. Đó là hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần do nhân dân sáng tạo, lưu truyền và phát triển qua nhiều thế hệ; bao gồm tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội truyền thống, văn học, nghệ thuật, đạo đức, lối sống, tri thức dân gian và các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể.
Từ những câu ca dao, tục ngữ giàu tính nhân văn đến các làn điệu dân ca, tà áo dài, mái đình, cây đa, bến nước… tất cả đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam đậm đà và giàu sức sống. Đây chính là “hồn cốt” dân tộc, giúp đất nước giữ vững bản lĩnh trước những biến động của lịch sử và hội nhập quốc tế.
Khối Nghệ sĩ và Văn hóa Quần chúng trong Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025)
Bên cạnh đó, văn hóa tự lực, tự cường, khát vọng tự do lớn lao của dân tộc đã được khẳng định qua bài thơ thất ngôn tứ tuyệt “Nam Quốc Sơn Hà” của Thái úy Lý Thường Kiệt. Đây là một bài ca yêu nước chống xâm lăng đã khẳng định chủ quyền dân tộc, ca ngợi sức mạnh chiến đấu để bảo vệ đất nước Đại Việt. Bài thơ này được xem như Bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của đất nước ta [6]. Hay có thể nhắc đến “Bình Ngô Đại Cáo” – một luận văn chính trị tổng kết chặt chẽ, súc tích về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, dựa trên tư tưởng yêu nước thiết tha và sự nhận thức sâu sắc về chủ quyền lãnh thổ [5].
Đặc biệt là văn hóa yêu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh - sự kết tinh giữa truyền thống ngàn năm của dân tộc với tinh hoa thời đại. Đây là sợi chỉ đỏ xuyên suốt sự nghiệp cách mạng, không chỉ là tình cảm thiêng liêng mà còn được nâng lên thành một hệ tư tưởng, sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn giúp dân tộc Việt Nam vượt qua mọi gian khổ. Với Bác, "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" [4]. Lòng yêu nước trước hết phải là ý chí kiên quyết giữ vững chủ quyền, không chịu làm nô lệ. Hơn thế nữa, truyền thống uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây, biết ơn người có công luôn chảy trong trái tim người Việt Nam. Dễ dàng nhìn thấy các khu di tích lịch sử Đền Hùng tại núi Nghĩa Linh; Đền tưởng niệm Liệt sĩ Trường Sơn - Bến Tắt; Đền thờ các anh hùng liệt sĩ chiến khu Rừng Sác - Cần Giờ... là những “địa chỉ đỏ” hun đúc tinh thần yêu nước, lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định nhiệm vụ xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát triển con người toàn diện về đạo đức, trí tuệ, trách nhiệm công dân, ý thức dân tộc và kỹ năng số [2]. Ngày 07/01/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của văn hóa như một nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia [3],[10].
Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Ảnh: Hiền Hòa
Cũng từ sự kiện này đã chính thức thống nhất chọn 24/11 làm Ngày Văn hóa Việt Nam, việc chọn ngày này có ý nghĩa vô cùng quan trọng và là một bước chuyển chiến lược trong tư duy quản trị quốc gia, đánh dấu sự chuyển dịch từ việc xem văn hóa là một lĩnh vực bổ trợ sang vị thế là trụ cột phát triển bền vững của đất nước.
Đoàn viên, thanh niên Nhà trường đã tham dự Lễ dâng hương, dâng hoa tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026)
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với thế hệ trẻ. Thanh niên không chỉ là người tiếp nhận mà còn phải là lực lượng tiên phong trong việc bảo tồn, lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp; giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt; chủ động đấu tranh với các thông tin sai trái, xu hướng lệch chuẩn và các sản phẩm văn hóa độc hại trên không gian mạng. Tuy nhiên, trước sự tác động mạnh mẽ của toàn cầu hóa và mạng xã hội, bản sắc văn hóa dân tộc cũng đang đứng trước nguy cơ bị mai một nếu không được quan tâm gìn giữ và phát huy đúng mức.
2. Thực trạng nhận thức của đoàn viên, thanh niên Trường Đại học An ninh nhân dân về văn hóa Việt Nam
Đoàn viên, thanh niên chính là lực lượng chủ chốt nắm giữ sứ mệnh bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc [1],[2]. Giữ gìn bản sắc trong thế giới phẳng vừa là trách nhiệm, vừa là cơ hội để thế hệ trẻ thể hiện bản lĩnh, biến những giá trị tinh thần quý báu của cha ông thành sức mạnh nội sinh, giúp Việt Nam tự tin vươn xa mà không bị hòa tan giữa xu hướng toàn cầu hóa. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để thể hiện tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào với dân tộc, đồng thời đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội trong thời kỳ hội nhập toàn cầu.
Nhận thức về văn hóa ứng xử, văn hóa trên không gian mạng cũng dần được quan tâm [8]. Nhiều đoàn viên, thanh niên đã tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, phong trào văn hóa – văn nghệ, bảo tồn di sản, lan tỏa lối sống nhân ái, trách nhiệm với cộng đồng. Cụ thể như các chương trình “Trung thu cho em”, “Xuân tình nguyện”, chiến dịch “Tình nguyện hè”... Điều này cho thấy văn hóa không chỉ được nhìn nhận như giá trị tinh thần mà còn là nền tảng hình thành nhân cách và đạo đức của thế hệ trẻ.
Trong quá trình học tập tại trường, đoàn viên, thanh niên Trường Đại học An ninh nhân dân đã nhận được sự quan tâm của các Cấp ủy Đảng, các Khoa, Phòng chức năng tạo nhiều sân chơi bổ ích trong việc tìm hiểu, phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Tiêu biểu là các chương trình ngoại khóa tham quan Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, Bến Nhà Rồng - Bảo tàng Hồ Chí Minh, Địa đạo Củ Chi và nhiều “địa chỉ đỏ” khác. Bên cạnh đó, còn có các chương trình tìm hiểu khác như cuộc thi kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, cuộc thi tìm hiểu kiến thức môn học Dân tộc học, Tôn giáo học...
Đoàn viên, thanh niên Trường Đại học An ninh nhân dân tích cực tham gia các hoạt động Ngoại khóa do Khoa An ninh chính trị nội bộ và Đoàn Trường Đại học An ninh nhân dân tổ chức
3. Một số đề xuất nâng cao nhận thức cho đoàn viên, thanh niên Trường Đại học An ninh nhân dân
Văn kiện Đại hội XIV đã quán triệt: “Khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hoá, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển”. [2]
Như vậy, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là nhiệm vụ chính trị cấp bách đối với thế hệ trẻ, đặc biệt là các đoàn viên, thanh niên Trường Đại học An ninh nhân dân. Nhằm phát huy tinh thần xung kích của đoàn viên, thanh niên Trường Đại học An ninh nhân dân, việc triển khai các công tác nhằm nâng cao ý thức và hành động thực tế cho đoàn viên thanh niên là vô cùng quan trọng và cần thiết, cần tập trung vào 4 nội dung trọng tâm sau:
Một là, tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, tuyên truyền về giá trị văn hóa truyền thống dân tộc thông qua sinh hoạt chuyên đề, tọa đàm, diễn đàn thanh niên; nâng cao nhận thức về âm mưu “xâm lăng văn hóa”, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng của các thế lực thù địch trên không gian mạng. Công tác tuyên truyền cần được hiện đại hóa qua các nền tảng số (như Facebook, Youtube...) bằng video ngắn, infographic, podcast về di sản và truyền thống anh hùng của lực lượng Công an nhân dân. [13],[14]
Hai là, đẩy mạnh tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tiễn như hành trình về nguồn, tham quan di tích lịch sử, gặp gỡ nhân chứng lịch sử, hội thi tìm hiểu văn hóa Việt Nam và các chương trình văn hóa - văn nghệ mang đậm bản sắc dân tộc. Khuyến khích đoàn viên xây dựng các sản phẩm truyền thông số như video, podcast, infographic, bài viết tuyên truyền về lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam; chủ động đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, độc hại, xuyên tạc lịch sử và văn hóa dân tộc. Qua đó, đoàn viên thanh niên sẽ thấm nhuần hơn giá trị của độc lập dân tộc, truyền thống yêu nước và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.
Ba là, chú trọng xây dựng văn hóa ứng xử, lối sống lành mạnh, tinh thần đoàn kết, ý thức chấp hành điều lệnh Công an nhân dân và quy định của Nhà trường. Mỗi đoàn viên cần phát huy vai trò nêu gương, lan tỏa hình ảnh đẹp của người chiến sĩ Công an nhân dân bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.
Bốn là, trong quá trình tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, đoàn viên thanh niên cần tiếp nhận có chọn lọc, không hòa tan trước các trào lưu ngoại lai tiêu cực [11],[13]. Mỗi đoàn viên phải ra sức học tập, rèn luyện trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, công nghệ và bản lĩnh chính trị để vừa hội nhập hiệu quả, vừa giữ vững bản sắc văn hóa và lợi ích quốc gia – dân tộc.
Tin, bài: Thiếu úy Cao Quốc Vinh - Khoa An ninh chính trị nội bộ
Tiểu đội 4, Trung đội D31A1
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 143–145, 215–217.
2. Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 96–99.
3. Bộ Chính trị (2026), Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Hà Nội.
4. Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 622–624.
5. Nguyễn Trãi (2004), Bình Ngô đại cáo, trong Nguyễn Trãi toàn tập, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, tr. 76–84.
6. Viện Văn học (2005), Nam quốc sơn hà – Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam, Nxb Giáo dục, Hà Nội, tr. 15–19.
7. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2025), Chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030, Hà Nội, tr. 32–40.
8. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2024), “Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay”
9. Báo Nhân Dân (2026), “Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam”
10. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (2026), “Phát triển văn hóa Việt Nam trở thành sức mạnh nội sinh của quốc gia”
11. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), “Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”
Tin khác
-240x160.jpg "Khoa Nghiệp vụ cơ bản triển khai mô hình “Kết hợp giữa giảng viên và cán bộ thực tiễn trong tổ chức thực hiện bài giảng”")
-240x160.jpg "Trường Đại học An ninh nhân dân triển khai thực tập tốt nghiệp Cho học viên Khóa VB2_D3 tại Công an tỉnh Tây Ninh")
(800x500px)(1200x800px)(1)(1)(1)(1)(1)-900x600.png "Nâng cao nhận thức cho đoàn viên, thanh niên Trường Đại học An ninh nhân dân về giữ gìn văn hóa Việt Nam trong tình hình hiện nay")
