Tin bài nổi bật
Nhà lý luận kiệt xuất và những đóng góp to lớn cho phong trào công nhân quốc tế
Các Mác (5/5/1818 - 14/3/1883) không chỉ là một nhà tư tưởng, nhà lý luận kiệt xuất mà học thuyết của ông còn là “vũ khí” sắc bén cho giai cấp vô sản đứng lên đấu tranh giải phóng giai cấp mình và toàn xã hội. Do đó, Các Mác có đóng góp to lớn cho phong trào công nhân quốc tế.
Những đóng góp nổi bật về lý luận của Các Mác
Học thuyết Mác ra đời trong bối cảnh chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ ở Tây Âu thế kỷ XIX, kéo theo sự hình thành và lớn mạnh của giai cấp công nhân. Đồng thời, nó cũng kế thừa và cải tạo ba nguồn lý luận cơ bản: Triết học cổ điển Đức, kinh tế chính trị học cổ điển Anh và chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp.
Tuy nhiên, điểm vượt trội của Các Mác không chỉ nằm ở sự kế thừa mà còn ở việc thực hiện một cuộc cách mạng trong tư duy lý luận. Ông đã chuyển chủ nghĩa duy vật từ lĩnh vực tự nhiên sang lĩnh vực xã hội, từ đó xây dựng nên một hệ thống lý luận có tính khoa học và cách mạng sâu sắc. Do đó, tuy không phải là người sáng lập ra chủ nghĩa duy vật nhưng đến giai đoạn của Các Mác, chủ nghĩa duy vật đã trở thành một học thuyết hoàn bị - chủ nghĩa duy vật biện chứng.
Trong lĩnh vực triết học, một trong những đóng góp nền tảng của Các Mác là việc xây dựng những quan điểm duy vật về lịch sử mà Ph.Ăngghen gọi đây là một trong hai phát kiến vĩ đại của Các Mác. Chủ nghĩa duy vật lịch sử chỉ ra rằng sự phát triển của xã hội loài người là một quá trình lịch sử - tự nhiên, chịu sự chi phối của các quy luật khách quan, trong đó mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất đóng vai trò quyết định. Đồng thời, Các Mác cũng chỉ rõ “không phải ý thức của con người quyết định tồn tại của họ, trái lại, tồn tại xã hội của họ quyết định ý thức của họ”. Điều này đánh dấu sự khác biệt về chất của Các Mác so với các nhà triết học trước đó và đương thời khi nghiên cứu về lịch sử xã hội loài người. Phát hiện này cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phong trào công nhân lúc bấy giờ, bởi nó cung cấp cơ sở khoa học để nhận thức về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân và quy luật tất yếu của sự thay thế các hình thái kinh tế - xã hội.
Trong lĩnh vực kinh tế chính trị học, đóng góp vĩ đại nhất của Các Mác là học thuyết giá trị thặng dư được trình bày một cách hệ thống trong tác phẩm “Tư bản”. Các Mác đã phân tích sâu sắc bản chất của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, chỉ ra rằng giá trị hàng hóa được quyết định bởi lao động xã hội cần thiết. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất, người công nhân tạo ra một lượng giá trị lớn hơn giá trị sức lao động của mình, phần chênh lệch này - giá trị thặng dư - bị nhà tư bản chiếm đoạt. Quan điểm đó được Các Mác đúc rút trong một luận điểm rất nổi tiếng: “Giá trị thặng dư là phần giá trị dôi ra ngoài giá trị sức lao động do công nhân tạo ra nhưng không được trả công” (Tư bản, quyển I). Luận điểm này đã vạch trần bản chất bóc lột của chủ nghĩa tư bản, đồng thời chỉ ra nguồn gốc của lợi nhuận và tích lũy tư bản. Do đó, học thuyết giá trị thặng dư không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị cách mạng sâu sắc, trở thành cơ sở lý luận để giai cấp công nhân nhận thức rõ vị trí bị bóc lột của mình và từ đó đứng lên đấu tranh để xóa bỏ mọi sự bóc lột.
Về chủ nghĩa xã hội khoa học, một trong những đóng góp mang tính đột phá của Các Mác là việc xác định sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân. Trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, Các Mác và Ph.Ăngghen khẳng định rằng giai cấp công nhân là lực lượng xã hội có khả năng xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa và xây dựng một chế độ xã hội mới - xã hội cộng sản chủ nghĩa. Cũng ở tác phẩm này, Các Mác và Ph.Ăngghen đã nêu cao một khẩu hiệu nổi tiếng: “Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại!” và đây trở thành phương châm hành động của phong trào công nhân quốc tế. Luận điểm về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đã nâng phong trào công nhân từ trạng thái tự phát lên tự giác, từ những cuộc đấu tranh kinh tế riêng lẻ sang đấu tranh chính trị có tổ chức và mục tiêu rõ ràng.
Đóng góp của Các Mác đối với thực tiễn phong trào công nhân quốc tế
Không chỉ là nhà lý luận, Các Mác còn là nhà hoạt động cách mạng thực tiễn. Ông đã tham gia sáng lập và lãnh đạo nhiều tổ chức của phong trào công nhân quốc tế. Ngoài ra, việc soạn thảo các văn kiện quan trọng, đặc biệt là “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” đã góp phần định hình đường lối chiến lược và sách lược cho phong trào cộng sản quốc tế.
Trong lịch sử phát triển của phong trào công nhân quốc tế, đóng góp của Các Mác không chỉ dừng lại ở phương diện lý luận mà còn thể hiện sâu sắc trong thực tiễn tổ chức, lãnh đạo và định hướng đấu tranh của giai cấp công nhân. Trước khi chủ nghĩa Mác ra đời, các phong trào công nhân ở châu Âu tuy diễn ra sôi nổi nhưng phần lớn mang tính tự phát, thiếu mục tiêu chính trị rõ ràng và chưa có một hệ tư tưởng khoa học dẫn đường. Chính trong bối cảnh đó, Các Mác đã đóng vai trò như người “khai sáng” cho phong trào, giúp nó chuyển biến từ tự phát sang tự giác. Cùng với Ph.Ăngghen, Các Mác trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng, gắn kết chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, biến học thuyết của mình thành vũ khí tư tưởng sắc bén của giai cấp công nhân.
Năm 1864, Các Mác đóng vai trò trung tâm trong việc thành lập Hiệp hội Công nhân quốc tế. Thông qua tổ chức này, Các Mác đã thúc đẩy sự liên kết giữa các phong trào công nhân ở nhiều quốc gia. Cũng tại đây, Các Mác không chỉ đóng vai trò lãnh đạo về mặt tư tưởng mà còn trực tiếp soạn thảo các văn kiện quan trọng, định hướng chiến lược và sách lược cho phong trào công nhân ở nhiều quốc gia khác nhau. Dưới sự ảnh hưởng của Các Mác, phong trào công nhân dần vượt qua tính cục bộ, phân tán để hướng tới sự liên kết quốc tế, thể hiện rõ tinh thần đoàn kết vô sản.
Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức phong trào, Các Mác còn đặc biệt chú trọng việc nâng cao nhận thức chính trị cho giai cấp công nhân, giúp họ hiểu rõ vị trí, vai trò và sứ mệnh lịch sử của mình. Ông khẳng định rằng giai cấp công nhân không chỉ đấu tranh để cải thiện điều kiện lao động mà còn phải hướng tới mục tiêu giành chính quyền, xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa và xây dựng xã hội mới. Quan điểm này đã tạo ra bước chuyển căn bản trong thực tiễn đấu tranh của phong trào công nhân, từ những cuộc bãi công đòi quyền lợi kinh tế sang các phong trào chính trị có tổ chức và định hướng rõ ràng.
Bên cạnh đó, Các Mác cũng theo sát và tổng kết thực tiễn đấu tranh của giai cấp công nhân để bổ sung và phát triển lý luận của mình. Một minh chứng tiêu biểu là việc ông phân tích sâu sắc kinh nghiệm của Công xã Paris - hình thức chính quyền đầu tiên của giai cấp công nhân trong lịch sử. Trong tác phẩm “Nội chiến ở Pháp”, Các Mác đã rút ra những bài học quan trọng về vai trò của quần chúng, về tổ chức nhà nước kiểu mới và về sự cần thiết phải đập tan bộ máy nhà nước cũ của giai cấp tư sản. Những tổng kết này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn định hướng trực tiếp cho các phong trào cách mạng sau này.
Ngoài ra, Các Mác còn đấu tranh không khoan nhượng với các khuynh hướng tư tưởng sai lầm trong phong trào công nhân, như: Chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa vô chính phủ hay chủ nghĩa cải lương. Ông kiên quyết bảo vệ lập trường cách mạng khoa học, góp phần giữ vững sự thống nhất về tư tưởng và tổ chức của phong trào công nhân quốc tế. Thông qua những hoạt động thực tiễn phong phú và sâu sắc đó, Các Mác đã góp phần quyết định vào việc biến phong trào công nhân từ một lực lượng xã hội còn phân tán, thiếu định hướng trở thành một lực lượng chính trị có tổ chức, có lý luận và có mục tiêu lịch sử rõ ràng. Có thể khẳng định rằng, chính sự kết hợp chặt chẽ giữa lý luận khoa học và hoạt động thực tiễn cách mạng đã làm nên giá trị bền vững trong đóng góp của Các Mác đối với phong trào công nhân quốc tế, đồng thời đặt nền móng cho sự phát triển của phong trào cộng sản trên toàn thế giới về sau.
Có thể khẳng định rằng, Các Mác không chỉ sáng lập một học thuyết khoa học và cách mạng mà còn trực tiếp tham gia tổ chức, lãnh đạo phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân. Từ việc xây dựng nền tảng triết học, phát triển lý luận kinh tế đến việc xác định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và đề ra con đường cách mạng, Các Mác đã thực sự tạo ra một bước ngoặt trong lịch sử cả trong tư tưởng và thực tiễn cách mạng. Trong bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu và vận dụng sáng tạo học thuyết Mác không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn là yêu cầu thực tiễn trong việc giải quyết các vấn đề xã hội đương đại, hướng tới một xã hội công bằng và tiến bộ.
Nguồn: hanoimoi.vn
Tin khác
