Vai trò của sinh viên Trường Đại học An ninh nhân dân góp phần xây dựng văn hóa số trong kỷ nguyên mới

Trong kỷ nguyên số và bước ngoặt phát triển mới của đất nước, xây dựng văn hóa số trở thành yêu cầu cấp thiết gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia. Trước tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết số 80), sinh viên Trường Đại học An ninh nhân dân xác định rõ vai trò tiên phong trong kiến tạo môi trường mạng lành mạnh, an toàn. Bằng bản lĩnh chính trị, tri thức công nghệ và tinh thần xung kích của tuổi trẻ, mỗi học viên đang góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian số.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt – “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự tác động mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, vấn đề xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã được Đảng ta nâng lên một tầm cao mới về tư duy lý luận. Nghị quyết số 80 đã chính thức khẳng định vai trò của văn hóa như một nguồn lực nội sinh quan trọng, một hệ điều tiết cho sự phát triển bền vững. Thực hiện chủ trương lớn của Đảng, sinh viên Trường Đại học An ninh nhân dân - những sĩ quan an ninh tương lai - nhận thức sâu sắc trách nhiệm và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và an ninh quốc gia trên không gian mạng.

XÂY DỰNG VĂN HÓA SỐ - YÊU CẦU TẤT YẾU TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước, văn hóa luôn được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ XXI, khi không gian mạng trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội, khái niệm về môi trường văn hóa đã có sự mở rộng đáng kể. Nghị quyết số 80-NQ/TW là văn kiện có ý nghĩa chiến lược, đánh dấu bước chuyển mình trong tư duy quản trị văn hóa của Đảng. Cụ thể, Nghị quyết xác định mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh không chỉ giới hạn trong phạm vi gia đình, nhà trường, xã hội mà phải mở rộng bao trùm ra toàn bộ không gian số. Đây là sự thay đổi về chất, coi không gian mạng là một “lãnh thổ” văn hóa mới cần được canh tác, bồi đắp và bảo vệ kỹ lưỡng như đời sống thực.

Điểm đột phá trong Nghị quyết số 80-NQ/TW là việc Đảng ta xác định chuyển đổi số là lĩnh vực then chốt để phát triển văn hóa. Nghị quyết khẳng định ưu tiên bố trí nguồn lực và xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Đặc biệt, tư duy về bảo tồn di sản cũng được nâng cấp với chủ trương “số hóa di sản”: chuyển hóa các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể thành các trải nghiệm số và tài sản số. Điều này không chỉ giúp lưu giữ giá trị truyền thống trước nguy cơ mai một mà còn tạo ra những phương thức tiếp cận mới, đưa văn hóa Việt Nam hòa vào dòng chảy của kỷ nguyên số, trở thành nguồn lực kinh tế thực sự.

Để thực hiện hiệu quả các quan điểm chỉ đạo trên, cần có một cách tiếp cận khoa học về khái niệm “văn hóa số”. Dựa trên các nghiên cứu của giới chuyên gia và thực tiễn, văn hóa số có thể được hiểu là tổng hòa các giá trị, chuẩn mực và quy tắc ứng xử của con người trong mối quan hệ với công nghệ. Theo Sherin Haroun El. Rashied, văn hóa số hiểu theo nghĩa đơn giản nhất là “một khái niệm bao quát mô tả ý tưởng rằng công nghệ và Internet định hình cách con người tương tác, hành xử, suy nghĩ và giao tiếp trong một bối cảnh xã hội” [2]. Đồng thời, theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), văn hóa số “là văn hóa sử dụng công nghệ số và thấu hiểu sâu sắc việc dựa trên dữ liệu để ra quyết định, hướng khách hàng làm trung tâm song song với việc thúc đẩy hợp tác và đổi mới bên trong tổ chức. Trên thực tế, văn hóa số chính là tập hợp các giá trị, niềm tin, hành vi cá nhân và tổ chức trong bối cảnh xã hội số, môi trường số” [3].

Đối với lực lượng Công an nhân dân nói chung và sinh viên Đại học An ninh nhân dân nói riêng, xây dựng văn hóa số là sự kết hợp hài hòa giữa tính kỷ luật, sự am hiểu pháp luật và tinh thần nhân văn. Đó là sự chuyển hóa từ ý thức “sống và làm việc theo pháp luật” ở đời thực sang ý thức thượng tôn pháp luật và tuân thủ Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội ở môi trường số.

NHỮNG THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VĂN HÓA SỐ TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG

Chúng ta đang sống trong một thế giới phẳng, nơi ranh giới quốc gia trên không gian mạng trở nên mong manh. Sự phát triển của Internet mang lại cơ hội quảng bá hình ảnh đất nước nhưng cũng đặt ra những thách thức to lớn về an ninh văn hóa.

Thứ nhất, nguy cơ xâm nhập văn hóa và tác động của tư tưởng ngoại lai. Các thế lực thù địch triệt để lợi dụng không gian mạng để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, truyền bá các sản phẩm văn hóa độc hại, cổ xúy lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân cực đoan. Nguy hiểm hơn, các luồng thông tin này thường được ngụy trang dưới vỏ bọc “tự do”, “dân chủ” để tác động vào nhận thức giới trẻ, làm phai nhạt lý tưởng cách mạng.

Thứ hai, tình trạng ô nhiễm môi trường thông tin và hành vi lệch chuẩn. Mạng xã hội với đặc tính ẩn danh đã trở thành môi trường thuận lợi cho việc phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc (fake news), bôi nhọ uy tín tổ chức và cá nhân. Một bộ phận người dùng, trong đó có thanh niên, sinh viên, do thiếu hụt kỹ năng số và phông văn hóa, đã vô tình tiếp tay cho việc lan truyền thông tin tiêu cực hoặc có phát ngôn thiếu chuẩn mực.

Thứ ba, sự chủ quan và thiếu kỹ năng an toàn thông tin của một bộ phận giới trẻ. Vẫn còn tình trạng sinh viên chậm tiếp cận công nghệ mới, thiếu chủ động trong chuyển đổi số và xem nhẹ trách nhiệm cá nhân trên không gian mạng. Việc đăng tải thông tin chưa kiểm chứng, chia sẻ nội dung nhạy cảm hoặc vô tình làm lộ lọt thông tin nội bộ là những lỗ hổng nghiêm trọng. Hậu quả của những hành vi này không chỉ ảnh hưởng uy tín cá nhân, hình ảnh lực lượng Công an nhân dân mà còn tiềm ẩn những rủi ro lớn hơn đối với an toàn thông tin chung.

VAI TRÒ CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN NINH NHÂN DÂN TRONG XÂY DỰNG VĂN HÓA SỐ

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80, sinh viên Trường Đại học An ninh nhân dân xác định rõ vai trò nòng cốt trong công cuộc xây dựng văn hóa số trên ba phương diện chính:

Trước hết, sinh viên là những chủ thể gương mẫu trong định hình chuẩn mực văn hóa số. Tính gương mẫu thể hiện ở việc thượng tôn pháp luật và tự giác chấp hành nghiêm túc quy tắc ứng xử trên Internet. Mỗi học viên phải là một “hạt nhân” tích cực, sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, hành vi văn minh. Với tư duy của người chiến sĩ an ninh, sinh viên cần thể hiện sự tỉnh táo trước các luồng tư tưởng lệch lạc, trở thành điểm tựa định hướng dư luận tích cực cho cộng đồng.

Tiếp theo, sinh viên thể hiện vai trò xung kích trong việc lan tỏa thông tin tích cực. Việc sáng tạo nội dung số có tính giáo dục, lan tỏa thông tin chính thống là cách hữu hiệu để thu hẹp không gian của nội dung độc hại. Đặc biệt, tham gia vào quá trình số hóa di sản, giới thiệu các giá trị văn hóa truyền thống qua các nền tảng số là hành động thiết thực để sinh viên góp phần bảo tồn “tài sản số” của quốc gia.

Đặc biệt, sinh viên giữ vai trò quan trọng trong việc góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Tích cực tham gia tuyên truyền, nâng cao ý thức cảnh giác trước các thông tin xấu, độc; đồng thời mạnh dạn lên án các biểu hiện lệch chuẩn, thiếu văn hóa trên không gian mạng. Sự chủ động này góp phần thiết thực vào việc bảo vệ và duy trì một hệ sinh thái số trong sạch, an toàn và lành mạnh.

Một số thông điệp của sinh viên Trường Đại học An ninh nhân dân gửi tới Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN NINH NHÂN DÂN TRONG XÂY DỰNG VĂN HÓA SỐ

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh theo tinh thần Nghị quyết 80, đồng thời khắc phục những hạn chế còn tồn tại, sinh viên Đại học An ninh nhân dân cần tập trung thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp sau:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức chính trị và tư duy về văn hóa số: Đây là giải pháp nền tảng. Mỗi sinh viên cần tự giác học tập, nghiên cứu để nắm vững đường lối của Đảng, đặc biệt là quan điểm về “số hóa di sản” và “môi trường văn hóa số”. Việc hình thành thói quen tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ sẽ tạo nên một “màng lọc” văn hóa, giúp bản thân miễn nhiễm trước các thông tin xấu độc.

Thứ hai, không ngừng trau dồi kỹ năng phục vụ xây dựng văn hóa số: Sinh viên phải tích cực tự học, trang bị các kỹ năng về công nghệ thông tin, an toàn bảo mật dữ liệu. Bên cạnh đó, cần rèn luyện năng lực ngoại ngữ để tiếp cận tri thức quốc tế, từ đó tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại nhằm làm giàu cho văn hóa số nước nhà.

Ảnh: đồng chí Đại uý Hồ Văn Phong - Ủy viên Ban Thanh niên CAND, Bí thư Đoàn Trường Đại học An ninh nhân dân trực tiếp tập huấn, truyền đạt nội dung “Sử dụng trí tuệ nhân tạo trong thiết kế sản phẩm truyền thông hiện đại” cho sinh viên.

Thứ ba, phát huy vai trò xung kích bằng hành động thiết thực: Mỗi đoàn viên phải tích cực tham gia “phủ xanh” thông tin, “nhân cái đẹp, dẹp cái xấu”. Cần đa dạng hóa phương thức truyền thông (như video ngắn, infographic) để lan tỏa hình ảnh đẹp của người chiến sĩ Công an. Đồng thời, cần tích cực định hướng dư luận, nâng cao sức đề kháng trước các thông tin sai lệch, vận động người thân và bạn bè cùng xây dựng môi trường mạng văn minh.

Thứ tư, tích cực tham gia và phát triển phong trào chuyển đổi số: Sinh viên cần chủ động tham gia các Câu lạc bộ học thuật, các hội thảo, tọa đàm về chuyển đổi số tại trường. Việc tham gia sáng tạo các tác phẩm văn học, nghệ thuật trên nền tảng số cũng là cách để sinh viên góp phần làm phong phú thêm kho tàng “tài sản số” của dân tộc.

Sinh viên Trường Đại học An ninh nhân dân tích cực tham gia và phát triển phong trào chuyển đổi số.

Tóm lại, xây dựng văn hóa số là một hành trình dài, nhiều thách thức đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực của mỗi cá nhân. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, sinh viên Đại học An ninh nhân dân nguyện phấn đấu trở thành lực lượng tiên phong, dùng tri thức và đạo đức để kiến tạo và bảo vệ nền văn hóa số Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xứng đáng với niềm tin của Đảng và Nhân dân./.

Tin, ảnh: Đại úy Trần Minh Thọ - Khoa An ninh chính trị nội bộ

Tiểu đội 3, Trung đội D31A3

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Hà Nội.

[2] Sherin Haroun El. Rashied (2022), Digital Culture, ResearchGate.

[3] Văn hóa số là gì? Tầm quan trọng của xây dựng văn hóa số. https://www.pace.edu.vn/tin-kho-tri-thuc/van-hoa-so